Schody, schody, schody reż. Wojciech Faruga

W swoim eksperymentalnym filmie Schody (1987) Zbigniew Rybczyński niespodziewanie umieścił grupę amerykańskich turystów w samym środku słynnej sceny masakry na schodach odeskich z Pancernika Potiomkina Eisensteina. Turyści ci beztrosko robią zdjęcia i jedzą hamburgery pośród rozgrywającej się rzezi – pozostając jedynie zdystansowanymi obserwatorami cudzego cierpienia. Ten przewrotny gest stał się dla nas punktem wyjścia do refleksji nad tym, jak przemoc jest oglądana, konsumowana i reprezentowana.

Na scenie ofiary spotykają się z obserwatorami, historyczne obrazy przenikają się ze współczesnymi spojrzeniami, a monumentalna przemoc zderza się z banalnością turystycznego doświadczenia. Wychodząc od koncepcji Rybczyńskiego, przedstawienie zadaje pytanie o to, co dzieje się dziś z naszym współczuciem, kiedy wojna staje się obrazem, atrakcją albo towarem. Patrzymy na sposoby ukazywania konfliktów w świecie, w którym doświadczenia wojenne zostały skapitalizowane i wchłonięte przez kulturę masową.

Dawne dyskursy oswajające grozę wojny przestają działać, a język opisu wojennej traumy szybko się wyczerpuje. Po pierwszym szoku następuje zobojętnienie – widzowie przyzwyczajają się do obrazów przemocy, które przenikają do głównego nurtu. Schody, schody, schody stają wobec wyzwania: jak dzisiaj „zagrać wojnę” na scenie? Jak opowiadać o współczesnych konfliktach zbrojnych, by naprawdę poruszyć widza, zamiast dostarczać mu kolejnych „atrakcyjnych” obrazów przemocy do obejrzenia?

W tekście wykorzystano fragmenty następujących utworów:
„Kniaź Potiomkin” Tadeusz Miciński
„Monsieur, albo książę ciemności” Lawrence Durrell

W spektaklu wykorzystywany jest dym sceniczny i efekt stroboskopowy (światło pulsujące z dużą częstotliwością). Osoby wrażliwe na ten rodzaj efektów, prosimy o zachowanie szczególnej ostrożności.

Czas trwania spektaklu: 1 h 50 minut bez przerwy.

_________

Licencja na korzystanie z ilustracji muzycznej została udzielona przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS.

_________

RECENZJE:

Kiedy zamykam oczy – tego nie ma, Jacek Mroczek, „Teatr Varia”

Podsumowanie roku 2025 w teatrze, Karolina Felberg-Pawłowska, „Mint Magazine”